صبح از خواب بیدار می‌شوید و احساس می‌کنید فکتان خسته است؟ دندان‌هایتان درد می‌کند یا حتی با سردرد روزتان را شروع می‌کنید؟
اگر این اتفاق برایتان تکرار میشود، ممکن است علت فقط کم‌خوابی یا خستگی روز قبل نباشد.
یکی از دلایلی که میتواند چنین علائمی ایجاد کند، دندانقروچه یا فشردن دندانها هنگام خواب است؛ عادتی که بسیاری از افراد در طول شب انجام می‌دهند، بدون اینکه خودشان از آن مطلع باشند. دندانقروچه شدید و مکرر میتواند باعث فرسایش دندانها، درد و خستگی عضلات فک، حساسیت دندان و حتی آسیب به برخی ترمیم‌ها شود.
دندانقروچه شبانه دقیقاً چیست؟
دندانقروچه یا Bruxism به حالتی گفته میشود که فرد دندانهای خود را به یکدیگر فشار می‌دهد، روی هم می‌ساید یا فک خود را در حالت انقباض نگه می‌دارد
این اتفاق میتواند در زمان بیداری یا خواب رخ دهد. نوعی که هنگام خواب اتفاق می‌افتد، معمولاً بدون آگاهی فرد است و به همین دلیل ممکن است شخص مدت‌ها متوجه آن نشود.
در بعضی افراد، شدت دندانقروچه خفیف است و مشکل قابل‌توجهی ایجاد نمیکند؛ اما در موارد شدید و مکرر، فشارهای واردشده میتوانند به دندانها و عضلات فک آسیب برسانند.
چرا صبحها ممکن است فکتان خسته یا دردناک باشد؟
هنگام خواب، شما به‌صورت آگاهانه تصمیم نمی‌گیرید که دندان‌هایتان را روی هم فشار دهید.
اما اگر دچار دندانقروچه شبانه باشید، عضلات درگیر در جویدن ممکن است بارها در طول شب فعال شوند. نتیجه این فعالیت مداوم میتواند احساس خستگی، سفتی یا درد در عضلات فک هنگام بیدار شدن باشد.
در بعضی افراد، سردرد صبحگاهی یا درد صورت نیز میتواند همراه این وضعیت دیده شود.
به همین دلیل، اگر بدون دلیل مشخصی مرتباً با فک خسته یا سردرد از خواب بیدار می‌شوید، بررسی دندانها و وضعیت فک میتواند ارزشمند باشد.
از کجا بفهمیم شب‌ها دندانقروچه داریم؟
همیشه لازم نیست خودتان صدای ساییده شدن دندانها را بشنوید.
گاهی علائم دیگری هستند که میتوانند سرنخ ایجاد کنند، از جمله:
- درد یا خستگی عضلات فک هنگام صبح
- سردرد، به‌خصوص در ابتدای روز
- حساس شدن دندانها
- صاف یا کوتاه شدن تدریجی سطح دندانها
- ترک خوردن یا شکستن بخشی از دندان
- آسیب دیدن برخی ترمیم‌های دندانی
- درد یا ناراحتی در ناحیه صورت و فک
گاهی نیز شریک خواب یا یکی از اعضای خانواده صدای دندانقروچه را هنگام خواب متوجه میشود.
البته هیچ‌کدام از این علائم به‌تنهایی تشخیص قطعی دندانقروچه نیستند و علت درد یا سردرد باید در صورت نیاز توسط پزشک یا دندانپزشک بررسی شود.
دندانقروچه چه آسیبی به دندانها می‌زند؟
دندانها برای تحمل نیروهای طبیعی جویدن ساخته شده‌اند؛ اما فشارهای شدید و تکرارشونده با دندانقروچه میتوانند شرایط متفاوتی ایجاد کنند.
در موارد شدید، دندانقروچه ممکن است با سایش سطح دندان، ترک، لب‌پریدگی، حساسیت و آسیب به دندان یا ترمیم‌های دندانی همراه شود.
این آسیب‌ها همیشه یک‌شبه اتفاق نمی‌افتند. گاهی فرد ماه‌ها یا حتی سال‌ها دندانهای خود را تحت فشار قرار می‌دهد و زمانی متوجه مشکل میشود که آثار سایش یا شکستگی به‌وضوح دیده شده است.
به همین دلیل، تشخیص زودهنگام میتواند اهمیت زیادی داشته باشد.
آیا دندانقروچه فقط به دندانها آسیب می‌زند؟
دندانقروچه میتواند عضلات فک را نیز درگیر کند و در موارد شدید با درد، سفتی یا خستگی فک همراه باشد. سردرد و درد صورت نیز از علائمی هستند که ممکن است در افراد مبتلا به دندانقروچه دیده شوند.
به همین دلیل، اگر صبحها احساس می‌کنید عضلات فکتان بیش از حد کار کرده‌اند، بهتر است این علامت را نادیده نگیرید.
نایتگارد چیست و چه کمکی می‌کند؟
یکی از وسایلی که ممکن است برای افراد مبتلا به دندانقروچه توصیه شود، نایتگارد یا محافظ شبانه دندان است.
این وسیله روی دندانهای فک بالا یا پایین قرار می‌گیرد و با ایجاد یک لایه محافظ بین دندانها، کمک می‌کند تماس مستقیم و ساییده شدن آنها روی یکدیگر کاهش پیدا کند.
مهم‌ترین نقش نایتگارد، محافظت از دندانها در برابر آسیب ناشی از فشردن و ساییدن دندانها است. در برخی افراد ممکن است به کاهش فعالیت عضلات مرتبط با این عادت نیز کمک کند.
پس بهتر است نایتگارد را یک وسیله محافظتی بدانیم، نه وسیله‌ای که لزوماً علت اصلی دندانقروچه را از بین می‌برد.
نایتگارد چگونه ساخته میشود؟
برای ساخت یک نایتگارد اختصاصی، ابتدا وضعیت دندانها و فک توسط دندانپزشک بررسی میشود.
سپس بر اساس شرایط دهان فرد، اطلاعات لازم برای ساخت محافظ گرفته میشود تا وسیله‌ای متناسب با دندانها طراحی شود.
نایتگارد سفارشی میتواند با ساختار دهان فرد هماهنگ‌تر باشد و دندانپزشک نیز میتواند تناسب و شرایط استفاده از آن را بررسی کند. منابع NHS نیز استفاده از محافظ‌های شبانه‌ای را که توسط دندانپزشک متناسب با دندانهای فرد ساخته می‌شوند، برای محافظت از دندانها در برابر آسیب توصیه می‌کنند.
آیا هر کسی که دندانقروچه دارد باید نایتگارد استفاده کند؟
شدت دندانقروچه، میزان آسیب دندانها، وضعیت فک و علائم فرد در تصمیم‌گیری برای درمان اهمیت دارند. بسیاری از موارد خفیف ممکن است نیاز به درمان خاصی نداشته باشند، اما در دندانقروچه شدید یا همراه با آسیب دندانی، مراجعه به دندانپزشک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
بنابراین بهتر است قبل از تهیه یا استفاده طولانی‌مدت از هر نوع محافظ، شرایط دندانها و فک توسط متخصص بررسی شود.
فقط نایتگارد کافی است؟
دندانقروچه میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار داشته باشد. استرس و اضطراب، مصرف الکل یا کافئین، سیگار، بعضی داروها و برخی اختلالات خواب از عواملی هستند که با دندانقروچه ارتباط دارند.
به همین دلیل، در کنار محافظت از دندانها، ممکن است توجه به کیفیت خواب، مدیریت استرس یا بررسی مشکلات مرتبط با خواب نیز در برخی افراد اهمیت داشته باشد.
اگر دندانپزشک به وجود یک اختلال خواب مانند آپنه خواب مشکوک باشد، ممکن است ارزیابی‌های تخصصی‌تر نیز پیشنهاد شود.
چه زمانی بهتر است برای دندانقروچه مراجعه کنیم؟
اگر یکی از این موارد را تجربه می‌کنید، بهتر است موضوع را با دندانپزشک مطرح کنید:
- مرتباً با درد یا خستگی فک از خواب بیدار می‌شوید.
- صبحها سردردهای تکرارشونده دارید.
- دندان‌هایتان دچار سایش، ترک یا شکستگی شده‌اند.
- ترمیم‌های دندانی شما مرتبا آسیب می‌بینند.
- دندان‌هایتان حساس شده‌اند.
- فردی هنگام خواب صدای ساییدن دندان‌هایتان را شنیده است.
- در فک، صورت یا اطراف گوش احساس درد دارید..
جمع‌بندی
دندانقروچه شبانه ممکن است بدون اینکه خودتان متوجه باشید، هر شب دندانها و عضلات فکتان را درگیر کند. سردرد صبحگاهی، خستگی فک، حساسیت و سایش دندانها میتوانند از نشانه‌های آن باشند، هرچند برای تشخیص قطعی باید علت علائم بررسی شود.
نایتگارد یکی از روش‌های محافظتی مهم در برخی افراد است که میتواند از تماس مستقیم دندانها و آسیب ناشی از ساییدن آنها جلوگیری کند. با این حال، انتخاب و تنظیم آن بهتر است بر اساس شرایط اختصاصی هر فرد انجام شود.
اگر صبحها با فک خسته یا دندانهای دردناک از خواب بیدار می‌شوید، شاید وقت آن رسیده باشد که به جای عادت کردن به این علائم، علتشان را پیدا کنید.
سوالات متداول
آیا دندانقروچه در خواب همیشه با صدای ساییدن دندانها همراه است؟
خیر. ممکن است فرد دندانهای خود را بیشتر بفشارد تا اینکه آنها را بهطور واضح روی هم بساید؛ بنابراین نبود صدای مشخص، دندانقروچه را رد نمیکند.
آیا استرس تنها دلیل دندانقروچه است؟
خیر. استرس و اضطراب از عوامل مرتبط با دندانقروچه هستند، اما عوامل دیگری از جمله برخی داروها، مصرف الکل و کافئین، سیگار،موارد انگلی و بعضی مشکلات خواب نیز میتوانند در آن نقش داشته باشند.
آیا دندانقروچه میتواند باعث حساس شدن دندانها شود؟
بله. سایش و آسیب مینای دندان در موارد شدید دندانقروچه میتواند با حساسیت دندان همراه باشد. البته حساسیت دندان دلایل متعدد دیگری هم دارد و نیازمند بررسی علت است.
آیا میتوان نایتگارد را بدون معاینه دندانپزشک تهیه کرد؟
بهتر است ابتدا شرایط دندانها و فک بررسی شود. محافظی که توسط دندانپزشک متناسب با دندانها طراحی شود، میتواند برای محافظت از دندانها مناسبتر باشد.
اگر با وجود نایتگارد همچنان صبحها فکم درد داشته باشد، چه کار کنم؟
اگر درد ادامهدار است یا با استفاده از محافظ تشدید میشود، باید دندانپزشک وضعیت دندانها، عضلات و مفصل فک را دوباره بررسی کند. نایتگارد برای همه مشکلات فکی درمان قطعی محسوب نمیشود.
هر صبح با سردرد یا خستگی فک بیدار می‌شوید؟ شاید دندان‌هایتان شب‌ها بیشتر از چیزی که فکر می‌کنید تحت فشار باشند.
اگر علائم دندانقروچه را تجربه می‌کنید، برای بررسی وضعیت دندانها و دریافت مشاوره درباره نایتگارد با مجموعه دندانپزشکی دکتر علیرضا صفریان تماس بگیرید
