جویدن یکطرفه؛ خطری پنهان برای صورت و مفصل فک
خیلی از افراد بدون اینکه خودشان متوجه باشند، سالها غذا را فقط با یک سمت دهان میجوند.
این عادت معمولاً بهدلیل از دست دادن دندان یا خراب بودن دندانهای یک سمت ایجاد میشود.
اما همانطور که دکتر علیرضا صفریان در این ویدئو توضیح میدهند، جویدن یکطرفه فقط یک عادت ساده نیست؛ بلکه مشکلی است که در درازمدت میتواند باعث بههمریختن تقارن صورت، تغییرات عضلانی، و بروز دردهای مفصل فکی شود.
در این مقاله بهطور کامل بررسی میکنیم که چرا جویدن یکطرفه خطرناک است و چرا باید دندانهای از دست رفته یا خراب را هرچه سریعتر درمان کرد.
جویدن یکطرفه یعنی چه؟
جویدن یکطرفه یعنی فرد تقریباً تمام غذایش را فقط با یک سمت دهان میجود؛
این اتفاق معمولاً به دلایل زیر رخ میدهد:
- وجود دندان خراب یا حساس در یک سمت
- از دست دادن یک یا چند دندان
- درد لثه یا عفونت
- عادت نادرست جویدن
مشکل اینجاست که این رفتار بهمرور عواقب قابلتوجهی دارد
اثر جویدن یکطرفه بر عضلات صورت
طبق توضیحات دکتر علیرضا صفریان، عضلات صورت و فک در استفاده مداوم دچار تغییرات ظاهری قابل مشاهده میشوند.
۱) افزایش حجم عضلانی در سمت فعال
سوی دهانی که بیشتر با آن غذا جویده میشود، عضلاتش دائماً درگیر هستند.
این استفاده مداوم باعث میشود:
- حجم عضلات همان سمت افزایش پیدا کند
- صورت بهطور محسوسی پُفدارتر یا برجستهتر شود
- حالت صورت از تعادل خارج شود
این موضوع یکی از دلایل مهم غیرقرینگی صورت (Facial Asymmetry) است.
۲) ضعیف شدن عضلات سمت مقابل
در سمتی که استفاده نمیشود، عضلات بهمرور تحلیل میروند.
در نتیجه:
- صورت آن سمت لاغرتر یا افتادهتر بهنظر میرسد
- خطوط صورت نامتقارن میشود
- جذابیت و توازن چهره کاهش پیدا میکند
تأثیر جویدن یکطرفه بر زیبایی صورت
غیرقرینگی صورت فقط یک تغییر کوچک نیست؛ این مسئله میتواند:
- فرم چانه را تغییر دهد
- زاویه فک را نامتوازن نشان دهد
- گونهها را نامتقارن کند
- حالت کلی چهره را دستخوش تغییر کند
بسیاری از افرادی که به مرکز دندانپزشکی ما مراجعه میکنند، بدون اینکه بدانند، ریشه مشکلشان از جویدن یکطرفه شروع شده است.
جویدن یکطرفه چه بلایی سر مفصل فکی (TMJ) میآورد؟
۱) بهم خوردن بالانس مفصل فک
مفصل فکی (TMJ) یک مفصل کاملاً حساس و دقیق است.
وقتی همیشه از یک سمت استفاده میشود، فشار نامتعادل روی مفصل وارد میشود.
به گفته دکتر علیرضا صفریان، این عدم تعادل باعث:
- خستگی بیش از حد در یک سمت مفصل
- ساییدگی سطح مفصلی
- اختلال در عملکرد طبیعی فک
میشود.
۲) ایجاد صداهای مفصلی و درد
جویدن یکطرفه در طول زمان منجر به:
- صداهای “تق تق” یا “کلیک” فک
- درد هنگام باز کردن دهان
- محدودیت در باز شدن دهان
- احساس قفل شدن یا گیر کردن فک
میشود.
۳) افزایش ریسک سایش مفصل
عدم استفاده از هر دو سمت باعث میشود یک سمت بیش از حد درگیر باشد.
این استفاده مداوم منجر به سایش غضروف مفصل فکی و مشکلات بلندمدت میشود.
راهکار اصلی: درمان دندانهای خراب یا جایگزینی دندانهای از دست رفته
اگر فرد بهدلیل درد، خرابی یا از دست رفتن دندان، از یک سمت دهان استفاده نمیکند، بهترین راهکار این است که در اسرع وقت مشکل دندانی آن سمت برطرف شود.
این درمانها میتواند شامل:
- ترمیم یا عصبکشی دندان خراب
- درمان لثه
- کاشت ایمپلنت برای دندان از دسترفته
- اصلاح وضعیت دندانی باشد.
دکتر علیرضا صفریان توصیه میکنند که هر فرد باید بتواند از هر دو سمت دهان بهطور طبیعی استفاده کند؛ در غیر این صورت مشکلات عضلانی و مفصلی بهمرور ظاهر خواهند شد.
جویدن یکطرفه فقط یک عادت اشتباه نیست؛ یک مشکل اساسی است که میتواند باعث:
- غیرقرینگی صورت
- تغییرات عضلانی
- دردهای مفصل فکی
- محدودیت در حرکت فک
- و حتی سایش مفصل شود
همانطور که دکتر علیرضا صفریان تأکید میکنند، اگر بهدلیل نبود دندان یا خرابی یک سمت، مجبور به جویدن یکطرفه شدهاید، باید هرچه زودتر دندانهای آن سمت را درمان کنید.
این کار نهفقط برای زیبایی چهره، بلکه برای سلامت مفصل فک و جلوگیری از دردهای آینده کاملاً ضروری است.
